Przy spawaniu TIG stali czarnej prądem DC przyjmuje się orientacyjnie 30–40 A na każdy 1 mm grubości materiału. Stal nierdzewna wymaga zwykle nieco mniej prądu, bo gorzej odprowadza ciepło, a aluminium spawane prądem AC wyraźnie więcej, bo szybko rozprasza ciepło.

Prąd według grubości stali (TIG DC):

• Cienka blacha 0,5–1 mm – ok. 15–40 A. Liczy się precyzyjna kontrola niskiego prądu. Pomaga puls i pedał nożny.
• Blacha 1–3 mm – ok. 40–120 A. Typowy zakres dla elementów ze stali nierdzewnej, rur cienkościennych i balustrad.
• Materiał 3–5 mm – ok. 120–180 A. Przy grubszych złączach zwykle spawa się kilkoma ściegami.
• Powyżej 5 mm – 180 A i więcej, z ukosowaniem krawędzi i spawaniem wielościegowym. Przy grubej stali metoda MIG/MAG jest zwykle wydajniejsza.

Średnica elektrody wolframowej (TIG DC, orientacyjnie):

• 1,0 mm – do ok. 80 A
• 1,6 mm – ok. 60–150 A
• 2,4 mm – ok. 150–250 A

Jak duża spawarka: do stali i stali nierdzewnej do ok. 4 mm w zupełności wystarcza źródło TIG o prądzie ok. 200 A. Do grubszego materiału, aluminium powyżej ok. 4 mm i pracy ciągłej przyda się 250–300 A i chłodzenie uchwytu cieczą. Liczy się też cykl pracy przy prądzie roboczym. Wyjaśniamy go w pytaniach na stronie spawarek.

Spawarkę TIG DC wybierz do stali czarnej, stali nierdzewnej, miedzi i tytanu. Spawarkę TIG AC/DC wybierz, jeśli spawasz lub planujesz spawać aluminium albo magnez, bo te metale wymagają prądu przemiennego. Urządzenie AC/DC obsłuży oba rodzaje prac, ale jest droższe.

Dlaczego aluminium wymaga prądu AC:

Aluminium pokrywa się warstwą tlenku, który topi się w temperaturze ok. 2050°C, podczas gdy samo aluminium już w ok. 660°C. Przy prądzie AC łuk w każdym cyklu na chwilę zmienia kierunek i rozbija warstwę tlenku (tzw. czyszczenie katodowe), a w drugiej części cyklu stapia materiał. Prądem DC tlenek nie zostaje usunięty, więc spoina na aluminium się nie uda.

Porównanie:

• TIG DC – prostsza i tańsza konstrukcja, w zupełności wystarczy do stali czarnej i nierdzewnej. Większość spawarek TIG DC ma też funkcję MMA, więc obsłuży również spawanie elektrodą otuloną.
• TIG AC/DC – pozwala spawać aluminium, a w trybie DC także stal. Oferuje dodatkowe ustawienia, takie jak balans AC (proporcja czyszczenia do wtopienia) i częstotliwość AC, które wpływają na wygląd i szerokość spoiny.

Krótko: jeśli aluminium nie jest w planach, wybierz DC i zainwestuj różnicę w lepsze źródło lub osprzęt. Jeśli choćby czasem spawasz aluminium, wybierz AC/DC. W produkcji aluminium często spawa się też półautomatem MIG z pulsem, szybciej, kosztem estetyki spoiny.

W ofercie Centro-Spaw znajdziesz spawarki TIG marek Fronius, ESAB, Lincoln Electric i IDEAL. Podaj nam materiał i grubość, a pomożemy dobrać urządzenie.

Zajarzenie HF (wysoką częstotliwością) zapala łuk bez dotykania materiału elektrodą, więc start jest czysty i szybki. Lift-Arc wymaga lekkiego dotknięcia materiału i uniesienia elektrody, ale nie zakłóca pracy pobliskiej elektroniki. HF wybierz do produkcji, częstych startów i aluminium, a Lift-Arc do pracy w terenie i w pobliżu wrażliwych urządzeń.

Porównanie metod zajarzenia:

• HF (bezstykowe) – iskra wysokiego napięcia przeskakuje między elektrodą a materiałem i zapala łuk bez kontaktu. Elektroda nie zanieczyszcza spoiny i nie trzeba jej często ostrzyć. Wygodne przy szczepianiu i wielu krótkich spoinach. Przy spawaniu AC aluminium praktycznie standard. Minus: impuls HF może zakłócać pracę komputerów, sterowników CNC i innej elektroniki w pobliżu.
• Lift-Arc (stykowe) – nazywane też zajarzeniem przez dotyk lub potarcie. Elektrodę przykłada się do materiału, a po uniesieniu zapala się łuk. Spawarka ogranicza prąd w chwili dotknięcia, więc ryzyko zanieczyszczenia wolframem jest małe. Nie generuje zakłóceń, dlatego sprawdza się na budowach, przy instalacjach i w pobliżu elektroniki. Wymaga nieco więcej wprawy i jest mniej wygodne przy częstych startach.

Krótko: wiele spawarek TIG ma oba tryby do wyboru i to najwygodniejsze rozwiązanie. Jeśli musisz wybrać jeden: HF do warsztatu i produkcji, Lift-Arc do pracy w terenie i przy elektronice.

Uchwyt TIG chłodzony gazem wystarcza do pracy przy prądach do ok. 150 A i do krótszych spoin. Uchwyt chłodzony cieczą, z osobną lub wbudowaną chłodnicą, wybierz przy regularnej pracy powyżej ok. 150–200 A, przy długich spoinach, spawaniu aluminium i w produkcji.

Porównanie:

• Uchwyt chłodzony gazem – prostszy i tańszy, nie wymaga chłodnicy ani płynu. Sprawdza się w warsztacie, przy cienkich materiałach i pracy z przerwami. Przy wyższym prądzie i długiej pracy szybko się nagrzewa, a uchwyty gazowe na wyższe prądy mają większą i cięższą głowicę niż chłodzone cieczą.
• Uchwyt chłodzony cieczą – płyn krąży przez głowicę uchwytu i odbiera ciepło. Uchwyt jest mniejszy, lżejszy i pozostaje chłodny nawet przy wysokim prądzie i długich spoinach. Wymaga chłodnicy i okresowej kontroli płynu.

Kiedy chłodnica ma realny sens:

• Prąd powyżej ok. 150–200 A – uchwyt gazowy przy takim prądzie szybko się przegrzewa.
• Aluminium (AC) – spawanie prądem przemiennym mocniej obciąża uchwyt niż DC przy tym samym prądzie.
• Produkcja i długie spoiny – chłodny, lekki uchwyt to mniejsze zmęczenie spawacza i dłuższa żywotność części.

Do chłodnic stosuj dedykowany płyn chłodzący, a nie wodę z kranu, która zostawia osady i może zakłócać zajarzenie HF.

W ofercie Centro-Spaw znajdziesz chłodnice do uchwytów, palniki TIG chłodzone gazem i cieczą oraz płyny chłodzące.

Puls w spawarce TIG cyklicznie przełącza prąd między wartością szczytową a niższym prądem bazowym. Dzięki temu do materiału trafia mniej ciepła: cienka blacha mniej się odkształca, stal nierdzewna mniej się przebarwia, a jeziorko łatwiej kontrolować, także w pozycjach przymusowych.

Kiedy puls się przydaje:

• Cienka blacha – mniejsze ryzyko przepalenia i odkształceń.
• Stal nierdzewna – mniej ciepła to mniejsze przebarwienia i lepsza odporność spoiny na korozję.
• Pozycje przymusowe – jeziorko w fazie prądu bazowego stygnie i nie spływa.
• Szczeliny i nierówne dopasowanie – łatwiej mostkować szczelinę bez przepalenia.

Niska i wysoka częstotliwość pulsu:

• Niska (ok. 0,5–5 Hz) – widoczne pulsowanie łuku, które ułatwia rytmiczne dodawanie spoiwa i daje charakterystyczny łuskowy wygląd spoiny.
• Wysoka (od kilkudziesięciu Hz wzwyż) – łuk jest węższy i bardziej skupiony, co pomaga przy cienkich materiałach i spoinach pachwinowych.

Przy grubej stali i spoinach, gdzie liczy się głównie wydajność, puls nie jest konieczny.

Kolor końcówki elektrody wolframowej oznacza dodatek tlenku, który wpływa na zajarzenie łuku, trwałość elektrody i jej zastosowanie. Do większości prac, zarówno DC na stali, jak i AC na aluminium w spawarkach inwertorowych, uniwersalnym wyborem są elektrody złote (WL15), niebieskie (WL20) i fioletowe (E3). Zielone (WP) stosuje się głównie do aluminium prądem AC, a czerwone (WT20) do stali prądem DC.

Kolory elektrod wolframowych:

• Złota – WL15 (lantanowa) – uniwersalna do DC i AC. Łatwe zajarzenie, stabilny łuk i dobra trwałość. Popularny wybór w nowoczesnych spawarkach inwertorowych.
• Niebieska – WL20 (lantanowa) – również uniwersalna, z nieco większym dodatkiem lantanu. Lepiej się zajarza, dlatego sprawdza się przy częstych startach i w automatyzacji.
• Fioletowa – E3 (mieszanka tlenków ziem rzadkich) – elektroda marki Binzel do DC i AC, z bardzo dobrym zajarzeniem i dużą trwałością. Nie zawiera toru, dlatego jest bezpiecznym zamiennikiem elektrody czerwonej.
• Szara – WC20 (cerowa) – uniwersalna, szczególnie dobra przy niskich prądach i cienkich materiałach. DC i AC.
• Czerwona – WT20 (torowa) – klasyczna elektroda do DC na stali czarnej i nierdzewnej, z bardzo dobrym zajarzeniem i trwałością. Zawiera tor, który jest lekko radioaktywny, dlatego przy jej szlifowaniu potrzebne jest odsysanie pyłu. Coraz częściej zastępują ją elektrody fioletowe i złote.
• Zielona – WP (czysty wolfram) – do spawania aluminium prądem AC. Tworzy stabilną, zaokrągloną końcówkę. Sprawdza się szczególnie na spawarkach transformatorowych i prostszych źródłach AC.
• Biała – WZ8 (cyrkonowa) – do aluminium prądem AC, odporna na zanieczyszczenia.

Przygotowanie elektrody:

Do spawania DC elektrodę szlifuje się na stożek, wzdłuż osi elektrody, co daje stabilny, skupiony łuk. Do AC na spawarkach inwertorowych stosuje się stożek z lekko ściętym czubkiem, a na transformatorowych zaokrągloną końcówkę. Średnicę elektrody dobiera się do prądu: 1,6 mm do ok. 150 A, 2,4 mm do ok. 250 A w DC.

W ofercie Centro-Spaw znajdziesz elektrody wolframowe w najpopularniejszych kolorach i średnicach, w tym fioletowe E3 marki Binzel, oraz pozostałe części do palników TIG.

Pedał nożny pozwala zmieniać prąd w trakcie spawania: zacząć łagodnie, zwiększyć moc, gdy materiał się nagrzeje, i stopniowo zmniejszyć prąd na końcu spoiny, żeby wypełnić krater. Przydaje się przy cienkiej blasze, stali nierdzewnej i aluminium, gdzie ciepło szybko się kumuluje. W produkcji powtarzalnych spoin zwykle wystarczą ustawienia narastania i opadania prądu w samej spawarce.

Rodzaje zdalnego sterowania:

• Pedał nożny – płynna regulacja prądu w trakcie spawania i start łuku naciśnięciem pedału. Najlepszy przy pracy przy stole, gdy spawacz siedzi.
• Regulacja na uchwycie – potencjometr lub przyciski góra/dół na uchwycie TIG. Sprawdza się tam, gdzie pedału nie da się użyć: na stojąco, na wysokości i w terenie.
• Pilot zdalnego sterowania – zmiana parametrów z dala od spawarki, np. przy długich przewodach i dużych konstrukcjach.

Kiedy pedał ma realny sens:

• Cienkie materiały i stal nierdzewna – łatwiej uniknąć przepalenia, gdy element się nagrzewa.
• Aluminium – ciepło szybko się kumuluje, więc w trakcie spoiny trzeba zmniejszać prąd.
• Nauka metody TIG – pedał daje bezpośrednią kontrolę nad jeziorkiem.

Pamiętaj, że spawarka musi mieć gniazdo zdalnego sterowania, a pedały i piloty są zwykle dedykowane do konkretnego producenta lub serii urządzeń. Przy zakupie sprawdź zgodność albo zapytaj nas, co pasuje do Twojej spawarki.